Seyahat(name)lerdeki Antakya – 24

James Foley ve Suriye İç Savaşında Antakya’da Konaklayan Gazeteciler

Suriye iç savaşı sırasında Antakya, gazeteciler, savaş muhabirleri, aktivistler ve sınırın ötesindeki savaşı dünyaya aktaranlar için önemli bir durak hâline geldi. Bu dönemin hafızasında ise Liwan Otel ve James Foley’nin trajik hikâyesi özel bir yer tuttu.

Antakya: Savaşın Eşiğinde Bir Şehir

Suriye iç savaşı boyunca çok sayıda gazeteci ve savaş muhabiri, sınırın hemen yakınındaki Antakya’da konakladı. Antakya, hem Suriye’ye yakınlığı hem de görece güvenli oluşu nedeniyle uluslararası basın mensupları için önemli bir merkez hâline geldi.

Bu gazetecilerin en sık kaldığı yerlerden biri ise Antakya’nın tarihî dokusu içinde yer alan Liwan Oteldi.

Liwan Otel: Suriye Savaşının Sessiz Tanığı

Liwan Otel, savaşın ilk yıllarında yalnızca bir konaklama yeri değildi. Gazetecilerin, Suriyeli muhaliflerin, aktivistlerin, doktorların, mühendislerin, kaçak askerlerin ve savaşın içinden gelen insanların buluştuğu bir hafıza mekânıydı.

James Foley Kimdi?

James Foley, 1973 doğumlu Amerikalı gazeteci ve savaş muhabiriydi. Irak, Afganistan ve Libya’da çalışmış; Suriye iç savaşı sırasında ise Agence France-Presse ve GlobalPost için haberler hazırlamıştı.

Foley, Suriye’de görev yaparken kaçırıldı ve 2014 yılında IŞİD tarafından başı kesilerek katledildi. Onun öldürülmesi, IŞİD’in dünya kamuoyunu dehşete düşüren propaganda yöntemlerinin en sarsıcı örneklerinden biri oldu.

Bir İlk ve Bir Kırılma

James Foley, IŞİD tarafından katledilen ilk Amerikalı gazeteci olarak dünya basın tarihinde acı bir yere sahip oldu.

John Cantlie ile Birlikte Kaçırıldı

IŞİD, James Foley ile birlikte İngiliz gazeteci John Cantlie’yi de kaçırdı. Foley’nin öldürülmesinden sonra Cantlie’den uzun süre propaganda videoları dışında sağlıklı haber alınamadı.

Bu olay, Suriye iç savaşının gazeteciler için ne kadar ölümcül bir alana dönüştüğünün en sert göstergelerinden biri oldu.

James Foley

Amerikalı savaş muhabiri. Suriye’de kaçırıldı ve IŞİD tarafından katledildi.

John Cantlie

Foley ile birlikte kaçırılan İngiliz gazeteci. Uzun süre akıbeti belirsiz kaldı.

Hwaida Saad

The New York Times muhabiri. Antakya ve Liwan Otel hafızasını yıllar sonra yazdı.

Liwan Otel

Suriye iç savaşının ilk yıllarında gazeteciler ve Suriyeli muhalifler için önemli bir durak oldu.

Hwaida Saad ve “Hayaletler Oteli”

Suriye iç savaşı sırasında Antakya’da görev yapan gazetecilerden biri de Hwaida Saad idi. The New York Times’ın Lübnan muhabiri olan Saad, yıllar sonra Antakya’ya ve Liwan Otel’e yeniden döndü.

31 Ocak 2019’da yayımlanan yazısında Liwan Otel için çarpıcı bir ifade kullandı: “Hayaletler Oteli”.

“Bu Duvarlar Konuşabilseydi”

“If These Walls Could Talk: A War Correspondent Revisits a Hotel of Ghosts”

Hwaida Saad’ın yazısının başlığı, Liwan Otel’in savaş hafızasındaki yerini tek cümlede anlatıyordu: Bu duvarlar konuşabilseydi, Suriye savaşının birçok kayıp hikâyesini anlatabilirdi.

Suriyelilerin Buluşma Noktası

Saad’ın anlatımına göre Liwan Otel’in dar ve loş kafesi, savaşın ilk yıllarında Suriye’nin umutları ve korkularıyla doluydu. Halep’ten, Humus’tan, İdlib’den, Şam’dan gelen insanlar burada buluşuyor, tartışıyor, ağ kuruyor ve haberleşiyordu.

“Doktorlar ve mühendisler; ordudan kaçanlar ve sivil aktivistler; laikler ve dindarlar; haşin insanlar ve çapkınlar.”

Savaşın İnsanları Nereye Savurdu?

Hwaida Saad’ın yıllar sonra sorduğu soru acıydı: Liwan’daki Suriyelilere ne olmuştu? Bazıları ölmüş, bazıları kaybolmuş, bazıları dünyanın farklı yerlerine dağılmış, bazıları ise savaşın karanlık yüzünün parçası hâline gelmişti.

James Foley’nin Liwan’daki İzleri

Liwan Otel’in hafızasında James Foley’nin özel bir yeri vardı. Antakya’ya her geldiğinde burada kaldığı, otelin terasında Antakya’yı izlediği ve Suriye’ye geçmediği zamanlarda haberlerini buradan hazırladığı anlatılır.

The New York Times’ta Anne Barnard tarafından çekilen bir fotoğrafta, Liwan Otel’in barında James Foley’nin çerçevelenmiş fotoğrafı görülüyordu.

Nehna.org Yazısı: “Suriye’nin Gözü, Kulağı”

Bu konuda dikkat çekici yazılardan biri de nehna.org’ta yayımlanan “Suriye’nin Gözü, Kulağı: Antakya’nın Liwan Otel’i” başlıklı yazıdır. Bora Selim Gül, Liwan Otel’in savaş yıllarındaki rolünü ve James Foley’nin buradaki izlerini güçlü biçimde anlatır.

“Liwan’ın tarihinde, kalbinde yer edinecek bir kişi varsa, o Amerikalı savaş muhabiri James Foley’di.”

Antakya’nın Yakın Tarih Hafızası

Antakya, tarih boyunca seyyahların, elçilerin, orduların, mültecilerin ve gazetecilerin uğrak noktası oldu. Suriye iç savaşı yıllarında ise şehir, bu kez modern savaş muhabirliğinin ve sınır ötesi haberlerin merkezlerinden biri hâline geldi.

Bu nedenle Liwan Otel ve James Foley’nin hikâyesi, yalnızca gazetecilik tarihi açısından değil, Antakya’nın yakın dönem hafızası açısından da önemlidir.

Sonuç

James Foley’nin trajik ölümü, Suriye iç savaşının gazeteciler için nasıl bir ölüm alanına dönüştüğünü dünyaya gösterdi. Antakya ve Liwan Otel ise bu hikâyenin sessiz tanıkları arasında yer aldı.

Savaş muhabirleri, aktivistler, muhalifler ve kaybolan insanlar… Hepsinin izi bir dönem Antakya’nın sokaklarından, Liwan Otel’in odalarından ve sınırın ötesine bakan haber masalarından geçti.

Seyahat(name)lerdeki Antakya

Yüzyıllar boyunca Antakya’yı anlatan seyyahların, tarihçilerin, gazetecilerin ve tanıkların izini süren yazı dizimizin diğer bölümlerini de okuyabilirsiniz. Tüm Seyahat(name)lerdeki Antakya Yazıları

Kaynakça

1. Hwaida Saad, “If These Walls Could Talk: A War Correspondent Revisits a Hotel of Ghosts”, The New York Times, 31 Ocak 2019.
2. Bora Selim Gül, “Suriye’nin Gözü, Kulağı: Antakya’nın Liwan Otel’i”, nehna.org.
3. James Foley ve John Cantlie hakkında uluslararası basın haberleri.
4. Antakya ve Liwan Otel üzerine yakın dönem tanıklıkları.